Kategori: Makaleler

İnsan davranışlarının ardındaki karmaşık süreçlere hep ilgim olmuştur. Bazen bir bakış, bazen bir söz, bazen de bir tutum, bizi harekete geçirebilir. Bu tür küçük ama güçlü etkileşimlerin, bireylerin iş yapma biçimlerini ve hatta mesleklerini nasıl şekillendirdiğini anlamak, insan psikolojisini keşfetme yolculuğunun önemli bir parçasıdır. Bugün, bu yolculukta gardiyan mesleğini mercek altına alacağız. “Gardiyan ne kadar maaş alır?” sorusu, bir işin ekonomik yönüyle sınırlı gibi görünse de, bu mesleği icra edenlerin karşılaştığı bilişsel, duygusal ve sosyal psikolojik zorluklar, çoğu zaman göz ardı edilir. Gardiyan Olmak: Zorlu Bir Görev Gardiyanlar, genellikle cezaevlerinde, güvenlik sağlayarak ve mahkumların düzenli bir şekilde denetimini yaparak çalışırlar.…

Evde Ağız Gargarası Nasıl Yapılır? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Değerlendirme Toplumsal düzenin ve iktidar ilişkilerinin evrimini anlamak, güç dengesizliklerinin nasıl varlık bulduğunu sorgulamak, sadece hükümetlerin ya da büyük kurumların değil, gündelik yaşamın ayrıntılarında da kendini gösterdiğini ortaya koymaktadır. Tıpkı bir ağız gargarasının basit ama etkili etkisi gibi, toplumsal yapılar da bazen çok ince işleyişlere dayanarak varlıklarını sürdürür. Peki, ağız gargarası gibi sıradan bir ev işinin siyasal boyutları olabilir mi? Güç ilişkilerinin bu gibi basit ve gündelik eylemlerle nasıl şekillendiğini, “meşruiyet” ve “katılım” gibi kavramlarla ilişkilendirerek incelemek, siyaset bilimi bakış açısını derinleştirmenin anahtarıdır. Toplumsal Düzen ve İktidarın İncelenmesi Siyasi iktidar, sadece…

Sûde Ne Demek? Duyduğunuzda Gözünüzde Ne Canlanıyor? Ankara’da büyüdüm ve her ne kadar şehir hayatının temposuna alışsam da, zaman zaman geçmişin sıcak hatıralarına dönüp bakmak hoşuma gider. Çocukken ailemizle birlikte akşam yemekleri hazırlarken, annemin mutfaktaki sesi hâlâ kulaklarımda çınlar. Ama bazen, yemek yaparken duyduğum bazı kelimeler vardı ki, o anın anlamını tamamen değiştirirdi. Mesela, “sûde” kelimesi. İlk duyduğumda ne demek olduğunu hiç anlamamıştım. Ama annem bir gün sabırla açıkladı. İşte o an, “sûde ne demek” sorusunun cevabını bulmuştum. Sûde Nedir? Türkçede ve Arapçadaki Anlamı Sûde kelimesi, aslında Arapçadan dilimize geçmiş bir kelimedir. Arapça kökenli bu kelime, genellikle “yavaşça, azar azar”…

Gaita Testinde Neye Bakılır? Ekonomi Perspektifinden Bir Analiz Kıt kaynaklar, sınırsız istekler. Bu en temel ekonomik ilkedir ve bazen sadece finansal analizlerle sınırlı kalmaz; bireylerin yaşamları ve toplumsal yapılar üzerinde derin etkiler bırakır. Gaita testi gibi sağlık alanındaki bir test, tek başına fiziksel bir değer ölçümü olarak görülebilir, ancak ekonomik bir açıdan bakıldığında, karar verme süreçlerini ve toplumun sağlık politikaları üzerindeki etkilerini anlamak için de önemli bir örnek sunar. İnsanlar, bu tür testlerin sonuçlarına göre çeşitli seçimler yapar; bazen tedaviye başlamak, bazen ise belirli riskleri kabul etmek gibi. Ancak bu seçimlerin arkasındaki dinamikler yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve…

Funda Toprağı Ne Demek? Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi Üzerine Bir Analiz Sosyoloji, insanın toplumsal bağlamda nasıl var olduğunu ve bu bağlamda nasıl şekillendiğini anlamaya çalışan bir bilim dalıdır. Toplumsal yapılar, normlar, kültürel pratikler ve bireylerin bu yapı içindeki yerleri, hepimiz için belirleyici unsurlardır. Bu yazıda, bir kelimeyi, “funda toprağı”nı, sosyolojik bir perspektiften ele alacağız. “Funda toprağı” basitçe bir doğa terimi gibi görünse de, toplumları anlamada ve toplumsal yapıları çözümlemede güçlü bir metaforik anlam taşır. Hangi toplumsal katmanların görünür kılındığı, hangilerinin göz ardı edildiği, hangi güç ilişkilerinin yaşandığı konusunu keşfetmek için, bu kavramı toplumların dokusunda nasıl yer bulduğuna bakmak gereklidir.…

Işlevsel Bakış Açısı: İnsan Davranışını Anlamada Yeni Bir Perspektif İnsan davranışlarını anlamaya yönelik bir keşif yolculuğuna çıktığınızda, aradığınız yanıtlar bazen karmaşık, bazen de basit olabilir. Ancak, bu yolculukta karşınıza çıkan teoriler ve yaklaşımlar, her zaman insan zihninin derinliklerine ışık tutar. Bu yazıda, işlevsel bakış açısı üzerine odaklanmak, insan davranışlarının bilişsel, duygusal ve sosyal boyutlarını incelemek için oldukça faydalı olabilir. İnsanların neden belirli şekillerde davrandıklarını, hissettiklerini ve başkalarıyla nasıl etkileşime girdiklerini anlamaya çalışırken, işlevsel bir bakış açısı, davranışların arkasındaki işlevleri daha iyi anlamamıza olanak tanır. Peki, işlevsel bakış açısı nedir ve psikolojik süreçleri nasıl ele alır? Bu yazıda, işlevsel bakış açısının…

Formal Neden Nedir? – Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Analiz Siyaset, toplumsal ilişkilerin ve organizasyonların çeşitli biçimlerde şekil bulduğu bir alandır. Bu alandaki analizler, toplumsal yapıların nasıl işlediği ve bu yapılar içinde güç dinamiklerinin nasıl kurulduğu üzerine derinlemesine düşünmeyi gerektirir. Siyaset biliminde, bu analizlerin temellerinden biri de formal neden kavramıdır. Formal neden, bir olayın ya da durumun gerçekleşmesinin ardındaki yapısal, kurumsal ve ideolojik etmenleri anlamaya yönelik bir yaklaşımdır. Ancak, bu kavram sadece soyut bir düşünce biçimi olarak kalmamalı, bireylerin ve toplulukların günlük yaşamlarında nasıl şekillendiğini de incelemelidir. Peki, formal neden nedir? Bu soruya yanıt verirken, özellikle güç ilişkileri,…

En Yaygın Fobiler Nelerdir? Kültürel Bir Perspektiften Bir insan olarak, dünyayı anlamaya çalışırken karşılaştığımız en derin ve evrensel deneyimlerden biri korkudur. Ancak bu korkular, sadece bireysel bir mesele değildir; daha geniş bir kültürel ve toplumsal çerçevede şekillenir. Her birimiz farklı toplumların birer parçası olarak, belirli korkulara ve kaygılara duyarlıyız. Ancak bu korkular, yalnızca biyolojik ve psikolojik bir yanıt değildir. Kültürler, ritüeller, semboller, akrabalık yapıları, ekonomik sistemler ve kimlik oluşumu gibi faktörler, fobilerimizin şekillenmesinde ve yayılmasında büyük rol oynar. Peki, fobiler evrensel midir, yoksa her kültürün kendine özgü korkuları ve endişeleri mi vardır? Bu yazı, fobilerin toplumsal yapılarla olan bağlantısını anlamaya…

Hepimiz bir noktada “Neden bazı insanlar düşüncelerini değiştirmek istemez?” diye merak etmişizdir. Sabit fikirli insan nasıl olur? Bu soru, davranışlarımızın ardındaki karmaşık bilişsel ve duygusal süreçleri anlamaya çalışırken çıkıyor karşımıza. Bu yazıda, bilişsel, duygusal ve sosyal etkileşim boyutlarıyla sabit fikirlilik halini irdeliyoruz. Kendimizde ve çevremizde gözlemlediğimiz bu tutumun kökenlerinde neler var? Psikolojik araştırmalar ne söylüyor? Bilişsel Temeller: Sabit Fikirlilik ve Zihin İşleyişi Bilişsel psikoloji, düşünme ve bilgi işleme süreçlerimizi inceler. Sabit fikirli insanlar, yeni bilgiyle karşılaştıklarında bunu değerlendirme sürecinde belirli zihinsel tuzaklara düşebilirler. Bu tuzakların en bilineni onay yanlılığıdır (confirmation bias). Bu eğilim, mevcut inançlarımızla uyumlu bilgileri aramaya ve çelişeni…

Fizik Temeli: Edebiyatın Derinliklerine İnmek Bir kelimeyle başlar her şey. Bir düşünce, bir duygunun evrimi, insanlık tarihinin birikimi. Kelimeler, soyut bir anlam taşırken aynı zamanda evreni anlamlandırmanın, kendimizi ifade etmenin temel aracı olurlar. Tıpkı bir fiziksel olayın doğasında olduğu gibi, her kelime bir etkileşimi, bir tepkiyi doğurur. Edebiyat, kelimeler aracılığıyla insan deneyimini yansıtırken, tıpkı fiziksel bir fenomenin temelinde yatan yasalar gibi, bir anlatının derinliklerinde de içsel yasalar işler. Peki, bir anlatının “fizik temeli” ne olabilir? Bu soruyu, hem felsefi hem de edebi açıdan sorgulamak, yazının gücünü ve kelimelerin dönüştürücü etkisini anlamamıza yardımcı olabilir. Fizik, doğadaki tüm olayları açıklamaya çalışan bir…